parlametr.kz жобасы бойынша шілде айының есебі
Жарияланған күні:
Фото: Құрылтай
Кезең: 2026 жылғы шілде (сайлау науқаны кезеңі)
Орындаушы: «Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры
Грант беруші: БҰҰ Демократия қоры (UNDEF)
1. Есептік кезеңдегі негізгі жетістіктер
2026 жылғы шілдеде жоба UNDEF Жұмыс жоспарының екінші кезеңіне — сайлау және жаңа парламент — Құрылтайдың жұмысын бастауға дайындық кезеңіне өтті. Жұмыстың негізгі бағыты сайлау науқанын жариялауға, сайлауалды күн тәртібіне мониторинг жүргізуге және parlametr.kz платформасын тұрақты жаңартып отыруға ауысты.
parlametr.kz платформасын тұрақты жаңарту
Жарияланым белсенділігі: Шілде айындағы тізім бойынша орыс тілінде 16, қазақ тілінде 16 және ағылшын тілінде 16 материал (аудармалар) жарияланған. Олардың ішінде бір сараптамалық материал және «Жаңа Конституция бойынша гид» айдарындағы бір материал бар. Екі материал да қазақ және ағылшын тілдеріне аударылған.
Жарияланым тақырыптары: Жаңа Конституция және елдің саяси архитектурасындағы өзгерістер, Орталық сайлау комиссиясының сайлауға дайындығы, сайлауалды сауалнамалар, партиялар арасындағы бәсекелестік, депутаттық мандаттың мәртебесі, партиялық тізімдердегі квоталар, сайлау заңнамасы, байқаушыларды аккредиттеу, үгіт-насихат жұмысының басталуы және кандидаттар арасындағы пікірсайыстар.
БАҚ пен әлеуметтік желілерге мониторинг жүргізу
Мониторингті жалғастыру: Шілде айында маусымдағыдай кілт сөздер жиынтығын пайдалана отырып, қазақ және орыс тілдеріндегі ақпараттық кеңістікке мониторинг жүргізу жалғасты. Шілде айындағы iMAS деректерінде мониторинг тақырыбы бойынша 618 хабарлама тіркелді: оның 258-і БАҚ материалдары, 360-ы әлеуметтік желідегі жарияланымдар.
Сайлау тақырыбына басымдық: Мониторинг материалдары мен платформадағы жарияланымдарда сайлау науқанының барысы, саяси партиялардың қызметі, партиялық тізімдер мен квоталар, қоғамдық пікір сауалнамалары, сайлау құқығы және жария пікірталастар қамтылды.
2. UNDEF жобасы индикаторларының орындалуы (2026 жылғы шілде)
Төменде UNDEF жобалық құжатындағы нәтижелер шеңбері мен жұмыс жоспарына сәйкес 2026 жылғы шілдеде индикаторлардың орындалуы бойынша нақты деректер берілген.
|
Өнім коды / Іс-шара |
Жоспарланған индикатор (UNDEF-тің 1 және 2-қосымшалары) |
2026 жылғы шілдедегі нақты орындалуы |
Мәртебесі |
|
1.2.3 іс-шарасы |
Платформада апта сайын жаңалықтар жариялау. |
Шілдеде parlametr.kz платформасында 16 материал жарияланды. Негізгі тақырыптар: конституциялық өзгерістер, сайлау науқаны, сауалнамалар, партиялар арасындағы бәсекелестік, квоталар, сайлау заңнамасы, байқаушыларды аккредиттеу және пікірсайыстар. |
Орындалды |
|
1.3.3 іс-шарасы |
Жобаның БАҚ-та жариялануына мониторинг жүргізу. |
Маусымдағыдай кілт сөздер жиынтығы бойынша қазақ және орыс тілдеріндегі БАҚ пен әлеуметтік желілерге мониторинг жалғасты. Шілдеде iMAS деректерінде 618 хабарлама тіркелді: 258 БАҚ материалы және 360 әлеуметтік желідегі жарияланым. |
Кестеге сәйкес орындалуда |
|
1.1.1 іс-шарасы |
Кандидаттардың уәделері мен саяси платформаларына мониторинг жүргізу. |
Сайлауалды күн тәртібі мен партиялардың белсенділігіне мониторинг жүргізілді. Материалдарда партиялық тізімдер, квоталар, сайлау құқығы, сауалнамалар және пікірсайыстар қамтылды. Ұсынылған материалдарда кандидаттардың уәделері бойынша жеке жүйеленген тізілім жоқ. |
Орындалу үстінде |
|
2.4.1 және 2.4.2 іс-шаралары |
Азаматтарға арналған ағартушылық бейнероликтер мен графикалық материалдар шығару. |
Шілде айында азаматтарға арналған ағартушылық бейнероликтер мен графикалық материалдар шығарылған жоқ. |
Орындалмады |
|
1.2.1 іс-шарасы |
Журналистерді сайттағы деректермен жұмыс істеуге оқыту. |
Шілде айында журналистерге сайттағы деректермен жұмыс істеу бойынша оқыту өткізілген жоқ. |
Орындалмады |
|
2.4.3 іс-шарасы |
Журналистер мен азаматтарға арналған бейнетренинг шығару. |
Шілде айында журналистер мен азаматтарға арналған бейнетренинг шығарылған жоқ. |
Орындалмады |
3. Ақпараттық кеңістік мониторингінің нәтижелері (2026 жылғы шілде)
Есепті кезеңде iMAS деректері негізінде мынадай талдау қорытындылары жасалды:
Мониторинг көлемі: Шілде айында мониторинг тақырыбы бойынша 618 хабарлама тіркелді. Оның 258-і БАҚ материалы, 360-ы әлеуметтік желідегі жарияланым. Орыс тіліндегі материалдар саны – 327, қазақ тіліндегісі – 291.
Платформалар бойынша бөлінісі: Орыс тіліндегі әлеуметтік желілер сегментінде Telegram-да 65 жарияланым тіркеліп, бірінші орынға шықты. Одан кейін Facebook – 45, Instagram – 32. Қазақ тіліндегі сегментте Facebook – 94 жарияланыммен көш бастады, одан кейін Instagram – 48 және Telegram – 23. БАҚ арасында ақпарат агенттіктері мен электронды басылымдар басым болды.
Сипаты: Жалпы мониторинг алабында бейтарап сипаттағы материалдар басым болды – 464 хабарлама (75,1%). Жағымды сипат 133 материалда (21,5%), жағымсыз сипат 21 материалда (3,4%) тіркелді. Жағымсыз 21 материалдың 20-сы қазақ тіліндегі әлеуметтік желілер сегментіне тиесілі.
Динамикасы: Шілдедегі ақпараттық белсенділіктің ең жоғары көрсеткіштері 2 шілдеде – 78 хабарлама, 10 шілдеде – 71, 1 шілдеде – 64 және 30 шілдеде – 56 хабарлама деңгейінде тіркелді.
Шілде жоба жұмысының сайлау науқанына бағытталған екінші кезеңінің алғашқы айы болды. Платформада жарияланымдар тұрақты жүргізіліп, ақпараттық кеңістікке жүйелі мониторинг жасалды. Бұл ретте Жұмыс жоспарында қарастырылған ағартушылық бейнероликтер мен графикалық материалдар, журналистерді оқыту және бейнетренинг шілде айында іске асырылмады.
